Marcel

Marcel poseert voor de schoolfoto. Zijn houding is wel een beetje raar. Zijn voeten staan in een andere richting dan de rest van zijn lijf. Alsof hij van plan is om zo snel als mogelijk weg te lopen. Om te vluchten voor al zijn miserie. Of om te gaan sjotten, dat kan ook.

Zijn naam staat in grote schoonschriftletters op die rare schoolfoto van het derde studiejaar. Zijn naam op die foto waarop hij – eind jaren veertig – om god-weet-welke reden poseert met scheve voeten. Zijn naam op die foto. Alsof hij die er in sierlijke letters zelf op heeft geschreven. Alleen zijn naam. Marcel. 

Daarnaast prijkt wel een grote inktvlek – misschien omdat de letters té schoon geschreven waren, té mooi om waar te zijn. Een vlek dus. Want hij is niet perfect, Marcel. En zijn leven is dat evenmin. 

Het leven van Marcel is er niet eentje dat zich laat samenvatten in onberispelijke Instagramfoto's. Het leven van Marcel is niet vlekkeloos verlopen. Het is verre van perfect, maar net daarom ook zo gewoon.

Ja, Marcel sprong af en toe wat kwistig om met het leven. Hij was zo nu en dan wel wat morsig. En dat veroorzaakte vlekken. Op het blazoen. Maar even vaak kreeg Marcel van het leven zelf een veeg uit de pan. En ook dat liet sporen na. Letterlijk. Zichtbaar.

Ik vertel het verhaal van Marcel omdat het stilaan begon te ukselen om het te vertellen. Omdat het het vertellen waard is. Omdat ook in de onvolmaaktheid schoonheid zit. Naast verdriet. En ontroering. Maar toch vooral schoonheid.

Ik vertel het verhaal van Marcel ook omdat ik het op die manier wil bewaren, omdat ik het me zo wil blijven herinneren. Het verhaal van Marcel. Het verhaal van mijn vader.

Tachtig jaar, samengevat in 40 minuten. "Want 't gaat allemaal zo rap, hé, 't leven..."

P.S. 1: Tip: blijf zeker kijken tot na de aftiteling.

P.S. 2: Nu we al een jaar kampen met een chronisch gebrek aan culturele creaties, krijg je deze voorstelling van mij cadeau. Doe mij dan ook een plezier, alsjeblieft, en laat me hieronder weten wat je ervan vindt.

Zelfverdoving

Troost zoeken, zo zou ik het niet (meer) noemen. Het begint eerder op verdoven te lijken. Op zelfverdoving. Bedwelmende middelen van dienst zijn dan (de ook al zeldzaam geworden) live-uitzendingen van wielerwedstrijden, dvd's van crime series, en boeken. Veel boeken. Aangevuld met sloten koffie. En af en toe een stom tv-programma waarbij ik het verstand op nul kan zetten.

Zelfverdoving dus. Om te kunnen omgaan met de wereld waarin we de komende maanden, de volgende jaren nog, moeten leven. Om te kunnen overleven in de wereld waarin we willens-nillens zijn aanbeland. Een wereld waarin de bewoners stilaan worden ingedeeld in 'de goeien' (zij die alle coronamaatregelen volgen) en 'de slechten' (alle anderen). Een wereld waarin culpabiliseren en met-het-vingertje-wijzen een nieuwe, nationale sport is geworden ("het is de fout van 'de' jongeren", "het is de fout van 'de' reizigers", "het is de fout van 'de' schrijvers van open brieven"...). Een wereld waarin mensen worden aangezet om mekaar te verklikken ("hier loopt iemand zonder mondmasker", "hier geeft iemand een feestje"...). Een wereld waarin je je medemens niet meer mag vastpakken, ook al heeft die het moeilijk. 

Zelfverdoving dus. Om nog enigszins te kunnen standhouden in een wereld waarin mensen in héél korte tijd is aangeleerd vies te zijn van mekaar, waarin voorbijgangers met een snotneusje of een kuchje in het beste geval als melaatse maar vaker nog als potentiële moordenaar worden bekeken én bestempeld. Een wereld waarin we mekaars gezicht niet meer kunnen en mogen zien, weggestoken achter al die mondmaskers, die dan nog eens duchtig op straat en in de al zo schaarse natuur worden weggegooid ("het zijn tenslotte wegwerpmondmaskers, meneer"). Een wereld ook waarin steeds meer volstrekt onschuldige handelingen meteen met forse boetes worden bestraft (op een bankje zitten, op meer dan een paar kilometer van je huis een boswandeling gaan maken, je zonder mondmasker op een volstrekt verlaten jaagpad begeven...): dieven en andere zogenaamd kleine criminelen kwamen er de afgelopen maanden vaak véél goedkoper vanaf.

De uksels van Kafka

Twee keer in enkele jaren tijd, de laatste keer onlangs nog, moest ik telefonisch contact zoeken met een overheidsdienst (met die van de sociale zekerheid en met de btw-administratie, al doet dat eigenlijk niet zo geweldig veel ter zake). In beide gevallen gebeurde dat in opvolging van een brief die ik van die respectieve diensten had ontvangen. Een brief waarop een telefoonnummer stond vermeld. Een brief waarop ook de (weliswaar beperkte) tijdstippen stonden aangegeven waarop de betrokken ambtenaren bereikbaar zouden zijn voor bellers zoals ik.

Twee keer probeerde ik via het vermelde telefoonnummer en op de aangegeven tijdstippen iemand van de dienst in kwestie te bereiken. Meermaals. Op verschillende dagen ook. En op verschillende momenten van de dag, zelfs. Ook buiten eventuele koffiepauzemomenten. Maar telkens tevergeefs.

Ik werd er wat kribbig van. Omdat het al de tweede keer was in enkele jaren tijd, bij een andere overheidsdienst bovendien. En dat er dus niet echt sprake meer kon zijn van toeval. Waarom zetten ze dan een telefoonnummer op hun brieven? En waarom geven ze dan enkele (halve) dagen op als 'bereikbaar voor het publiek'?

Nu kost het niet alleen erg veel moeite om een overheidsdienst telefonisch te contacteren. Ook de digitale communicatie met de federale administratie loopt - om het zacht uit te drukken - niet zo vlot. Ook dat hebben we, helaas, aan den lijve ondervonden.

Hashtag eczeem

Af en toe kan een mens beter eens lachen met zijn miserie. Omdat er al genoeg geklaagd wordt.

Recent deed ik zelf ook een poging tot zelfspot. In onze comedyshow De Taalsmid genaamd (een jaarlijkse productie die eind 2016 al aan de 17de editie toe was, gebaseerd op legendarische radio- en tv-programma's als De Rechtvaardige Rechters en Alles kan beter).

In een van de liedjes die ik maakte voor de show, schreef ik wat eczeemfrustraties van mij af. Niet dat het heeft geholpen tegen de uksels, maar ik heb er wel drie avonden lang mensen mee aan het lachen gebracht. En dat geeft op z'n minst een fijn gevoel, alle uksels ten spijt.

Tante Zee

Nu we net een zomertrip naar Normandië hebben geboekt, moest ik plots terugdenken aan de vakanties die onze jeugdjaren kleurden. Een jaarlijks daguitstapje naar De Haan aan Zee niet meegerekend, stonden er eigenlijk geen reizen op onze familiekalender. Omdat we daartoe de middelen niet hadden. Op één jaar na gingen we ook nooit op kamp - niet omdat mijn zus, broer en ik dat niet wilden uit vrees voor heimwee of zo, maar vooral omdat moeder liever zelf als een klokhen over ons bleef waken.

Juli en augustus werden in onze kindertijd dus vooral thuis doorgebracht. De haast eindeloze vrije tijd werd ingevuld met het bewonderen van de parkieten, zebravinken, kanaries en kwartels in vaders volières, of met menig partijtje petanque en badminton op onze pelouze - en altijd weer die vloekende buren omdat er nog maar eens zo'n badmintonpluimpje in hun moestuintje terecht was gekomen (verzuurd burenprotest tegen spelende kinderen is dus geen typisch verschijnsel van de 21ste eeuw, als u dat nog mocht geloven). Bij slecht weer speelden we toneeltje of lasten we wat creatieve knutselmomenten in, die dan steevast uitmondden in een heuse tentoonstelling met bijhorende receptie. Van verveling was nauwelijks sprake, voor zover ik me kan herinneren.

De zee

Toegegeven, ik ben op Valentijn al wel eens thuisgekomen met een bos bloemen - al pleit het in mijn voordeel dat ik dat op andere, doodgewone dagen, ook al deed. En ja, we hebben onszelf rond deze tijd van het jaar al eens op een gezellig etentje getrakteerd. Of op een romantisch ontbijtje. Maar echt grote fans van het opgelegde Saint Amourfeest zijn we niet. Omdat liefdevolle gebaren zich wat ons betreft niet op één dag van het jaar laten concentreren. En omdat we een soort zesde zintuig hebben ontwikkeld voor platte commercie.

Bovendien, waar staat dat eigenlijk geschreven, voor waar en echt verklaard, dat het weldadige gevoel, veroorzaakt door Cupido's pijlen, steevast gematerialiseerd moet worden?

En dus werd het een lied, deze keer. Ik had er al meerdere geschreven. Voor verschillende gelegenheden. Voor verschillende personen. Maar nog nooit eerder voor haar.

Eén dag extra

'k Weet niet echt hoe het met u zit

maar ik kreeg voor nieuwejaar

- zo vertelt toch mijn kalender -

een dag extra tijd, voorwaar

Vier jaar terug kreeg ik dat ook al

zo een bon met tijdskrediet

Op 29 februari

te gebruiken, eerder niet

En nu ben ik dus aan 't stressen

want ik wil een heel strak plan

zodat ik die extra tijd ook

efficiënt invullen kan